مطالعات امکان سنجی ایجاد پایانه چندمنظوره همدان

هدف اصلی پایانه های چندمنظوره :

پایانه های چندمنظوره با برقراری ارتباط با سایر سیستم­های برون شهری و سیستم­های حمل و نقل درون شهری نظیر قطارهای شهری، اتوبوس­، تاکسی­، خودروهای سواری و دوچرخه­، هدف اصلی خود که ایجاد سیستم حمل و نقل یکپارچه و تجمیع مدهای مختلف حمل و نقل است را برآورده می سازند.

در کنار ایجاد این سیستم یکپارچه، احداث پایانه های چندمنظوره اهداف دیگری را نیز دنبال میکند توسعه پایدار و حفاظت از محیط زیست، سهولت دسترسی مسافران، حداکثر دسترسی با حداقل تردد، تبدیل ایستگاه تک منظوره صرفا مسافری به پلازای پویای شهری با قابلیت ارائه خدمات و تسهیلات رفاهی گوناگون به مسافران، فراهم کردن ایمنی و ارتقا کیفیت زندگی فردی و اجتماعی از جمله اهداف دیگر ایجاد این پایانه ها هستند.

ایستگاه راه آهن مرکزی روتردام- هلند

مشخصه ها و پارامترهای پایانه های چند منظوره :

1) یکی از مشخصه های اصلی پایانه­های چند منظوره تجمیع سیستم­های مختلف حمل و نقل در یک مکان است که هر یک از شیوه­های حمل و نقلی با کمک به توزیع حجم مسافرین و ارائه خدمات مطلوب به آن­ها از سایر مودهای حمل و نقل در ارتباط با خود پشتیبانی می­کنند.  بنابراین خصوصیات و نیازهای هر یک از این سیستم­ها در پروسه طراحی و برنامه ریزی باید به دقت لحاظ گردد تا منجر به توسعه­ای پایدار، قابل زیست و موفق گردد. دومین مشخصه این پایانه ها این است که دروازه ای رو به شهر هستند

2) قبل از آن که شهرها رشد سریع دوران حاضر را داشته باشند توسط حصارهایی احاطه می شدند و دروازه هایی داشتند که این دروازه ها تا حدودی ماهیت و بافت شهر را به مسافرین نشان می دادند. امروزه با گسترده ترشدن شهرها، عناصر دیگر شهری وظیفه دروازه ها را به عنوان معرفی شهر به مسافرین بر عهده دارند. از مهمترین این بناها می توان پایانه های چندمنظوره اشاره نمود. این بناها علاوه بر اینکه باید پاسخگوی عملکرد خود باشند، باید خصوصیات و هویت شهر را نیز دارا باشند

3) صرفنظر از تجمیع سیستم­های مختلف حمل و نقل، یک پایانه چند منظوره ارائه دهنده تسهیلات مختلفی بوده و با توسعه چند منظوره اطرافش ارتباط برقرار کند. این قابلیت با به اشتراک گذاشتن منابع و زیر ساخت­ها و به حداقل رساندن الزامات جابجایی و سفر، کاربری و استفاده مطلوب از اراضی را به بالاترین حد خود می رساند.

این نوع از توسعه به خوبی در برخی از شهرهای اروپایی قابل رویت است. در لندن شبکه­های حمل و نقل عمومی بسیاری از نواحی مختلف شهری را به هم متصل می­کند و تراکم توسعه در اطراف پایانه­های چند منظوره که جمع کننده این سیستم­های حمل و نقل هستند به وضوح مشخص است.

4) پایانه­های چند منظوره تاثیرات مستقیم و غیرمستقیمی بر نواحی همسایگی خود دارند. نواحی تحت نفوذ مستقیم به نواحی اطلاق می­شوند که به طور مستقیم در ارتباط با سیستم­های حمل و نقل بوده و این بدان معنی است که در این حوزه نفوذ جابجایی و سفر بواسطه شبکه یکپارچه حمل و نقلی پایانه چند منظوره به سهولت قابل دستیابی است. نواحی تحت تاثیر غیر مستقیم، نواحی وسیع­تری هستند که در واقع در ارتباط مستقیم با شبکه حمل و نقل یکپارچه نبوده ولیکن وجود پایانه بر جوامعی که در این گستره و در پیرامون شبکه واقع شده­اند اثرگذار است.

در مطالعه، جانمایی و طراحی پایانه­های چند منظوره نیازها و مسائل این نواحی و روابط بین آن­ها باید به دقت بررسی و بهترین نقاط ورود و خروج از محدوده­ها شناسایی ­گردد. تصویر زیر حوزه نفوذ یک پایانه چند منظوره را در یکی از شهرهای چین (جینان) نشان می­دهد.

5) احداث یک پایانه چند منظوره از مرحله برنامه­ریزی تا اجرا در قالب برنامه زمان­بندی منسجمی است و از آنجایی که این توسعه با مودهای مختلف حمل و نقل و با زندگی روزمره مردم در ارتباطی تنگاتنگ است تهیه و ارائه این برنامه مستلزم بررسی و مطالعه دقیق می­باشد.

به طور کلی این برنامه را می­توان به سه مرحله اصلی تقسیم کرد:

برنامه کوتاه مدت (5-3 سال)

برنامه میان مدت (10-5 سال)

برنامه بلند مدت (20-10 سال)

مثلا توسعه پایانه چند منظوره ریل محور در یک برنامه میان مدت حدود 10 سال به طول می­انجامد در حالی که در یک برنامه بلند مدت با سرمایه­گذاری کلان، می­توان تمرکز بیشتری بر مسائل پایداری، انرژی­های پاک، ریسک­های تغییرات اقلیمی و سایر آیتم­های دخیل در توسعه داشته و این فرایند ممکن است 20 سال به طول بیانجامد. به طور کلی بسته به نوع برنامه زمان بندی، برنامه­ریزها میتوانند شرایط توسعه و ملزومات احداث یک پایانه چند منظوره و جزییات طراحی و اجرای آن را برنامه­ریزی کنند.

6) از پارامترهای دیگر پایانه ها تاثیر مثبتشان بر توسعه اقتصادی است. ایجاد یک پایانه چند منظوره به عنوان یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار در توسعه شهری منافع اقتصادی زیادی را برای نواحی مجاورش و در مقیاس بزرگتر در نواحی منطقه­ای به بار می­آورد.

مزایای ایجاد پایانه های چند منظوره

         ایجاد انسجام بین شیوه­های مختلف حمل و نقل

         افزایش بهره وری و کارایی اقتصادی سیستمهای مختلف

         استفاده از انبارهای مشترک کالا و سالن های انتظار مسافران

         صرفه جویی در مصرف زمین

         سهولت انتقال و جابجایی مسافران

         برقراری ارتباط پیاده ایمن

         ارائه تسهیلات خدماتی و رفاهی گوناگون

ساختمان دانشکده مهندسی راه آهندانشگاه علم و صنعت ایران